دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: بعد از ۱۳ سال تصمیم داریم نقشه جامع علمی کشور را بازنگری و بازنویسی کنیم و در این مسیر بهشدت با جمع شدن تعداد محدود نخبگان برای تصمیمگیری مخالفیم، این حکومتی کردن نقشه جامع علمی کشور است و این نقشه موفق نخواهد بود. نشست مشترک حجت الاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی و روسای پژوهشگاههای وزارت علوم با موضوع «ماموریتها و وظایف پژوهشگاهها در جامعه و نظام آموزش عالی کشور و نحوه ارتقای آن» در پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری برگزار شد. حجت الاسلام خسروپناه، در این نشست مشترک اظهار داشت: اینکه علم به فناوری و فناوری به تجاریسازی تبدیل شود، دقیقا مصادف حکمت است و حکمت یک مفهوم قرآنی است، برخی فلسفه را حکمت میدانند در حالی که فلسفه غیر از حکمت است، ممکن است در جاهایی هم پوشانی داشته باشند، اما دو مفهوم مجزا هستند. برای حکمرانی دانش باید دانشگاهها و پژوهشگاهها با هم پیوند بخورند دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه حکمت معادل خارجی ندارد، ادامه داد: حکمت در عربی لُب ترجمه میشود در صورتی که لُب خرد است و اگر علم، دانش مبتنی بر تفکر باشد یعنی عقل است، اگر عقل با عقول مختلف جمع شود لُب است، در مفهوم دینی چهار عقل نظری، عقل عمل، عقل معاش، عقل معاد داریم، اگر چهار عقل با هم جمع شوند به خرد ناب تبدیل میشود. حجت الاسلام خسروپناه گفت: اگر خرد ناب پختهتر شد، فواد میشود و اگر خیلی پختهتر شد به قلب تبدیل میشود. قلب، عقل کاملشده است، لذا در اسلام به استفاده از حواس تاکید شده است. اگر عالمی، علمش مبتنی بر لُب باشد میتوان آن را حکمت معنی کرد، که بر چهار عقل استوار است. وی بیان کرد: چاپ مقاله علمی و مبتنی بر عقل نظری است، اما خرد ناب نیست. اگر دانش به علم نافع کارآمد تبدیل شود، جمع کثیری از جوانان را به کار مشغول میکند. حجت الاسلام خسروپناه با بیان اینکه برای تبدیل علم به عقل، لُب و حکمت نیاز به حکمرانی دانش داریم، گفت: منظور از حکمرانی دانش، وزارت علوم نیست بلکه سیاستگذاری که به تنظیمگری و تصدیگری بینجامد که حاصل آن علم نافع کارآمد است، مد نظر است. وی تصریح کرد: برای حکمرانی دانش باید دانشگاهها و پژوهشگاهها با هم پیوند بخورند، زمانی میگفتند پژوهشگاهها حق ندارند، دانشجوی دکتری بگیرند و هدف از جذب دانشجوی دکتری فقط جذب دانشجو است، اما زمانی میخواهند برای علم و پژوهش دانشجو جذب کنند، به حکمت تبدیل میشود. دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: بنابراین اگر عالمی نگاه فلسفی نداشته باشد عالم نیست، امکان ندارد نام دانشمندی را پیدا کنید که نظریهپرداز در علوم پایه و علوم انسانی باشد اما نگاه فلسفی نداشته باشد. علم پیوند وثیقی با فلسفه دارد و ما در تمدن اسلامی باید علم را با حکمت پیوند دهیم چرا که حکمت واژه دینی قرآنی و بومی است؛ لذا زمانی فلسفه به حکمت تبدیل میشود که مفاهیم انتزاعی به مسائل انضمامی و علم نافع کارآمد تبدیل شود، بنابراین با این نگاه چند درصد رشتهها در دانشگاهها و حوزههای علمیه باید تغییر کند؟ وی ادامه داد: بسیاری از طلبهها علم فقه عمومی دارند؛ در حالی که فقه تخصصی در حوزههای فرهنگ و صنعت ندارند و این یعنی اینکه حکمت فقه ندارند و مسئله امروز را جواب نمیدهد، اگر نگاه فلسفی به علم مبتنی بر عقل و عقل به حکمت تبدیل شود، اینگونه به نتیجه مطلوب دست خواهیم یافت. اگر شورای گسترش، شورای برنامهریزی درسی، دانشگاهها، پژوهشگاهها این نگاه را داشته باشند، بسیاری از رشتهها و دانشکدهها در دانشگاهها تغییر پیدا میکند.ضرورت شکلگیری دانشکدههای موضوع محورخسروپناه ادامه داد: سال ۱۳۱۳ دانشگاه تهران با دانشکدههای علم محور شکل گرفت و هنوز دانشکدهها علم محور هستند. مثلا در دنیای واقعی با موضوع خانواده درگیر هستیم، اما نام دانشکدهها روانشناسی، جامعهشناسی، اقتصاد و مدیریت مطرح است، دانشکدهای به نام خانواده نداریم که به مدیریت، روانشناسی و حقوق خانواده بپردازد. متأسفانه دانشگاهها موضوعمحور نیستند. وقتی پژوهشگاه یا دانشگاهی به واقعیتی میپردازد کارآمد است. مثلا ژنتیک یک واقعیت است وقتی پژوهشگاهی به این واقعیت میپردازد کارآمد است. دانشکدههای موضوع محور میتوانند مسائل را از نگاههای مختلف علمی حل کند. وی بیان کرد: حکمت یعنی باید نگرش بنیادی و حکمرانی به دانش داشته باشیم نه اینکه علم را حکومتی کنیم! اگر علم سیاسی شود بسیار خطرناک است. اکنون شورای گسترش و شورای برنامهریزی برای کل کشور تصمیمگیری میکند، این رویکرد حکومتی کردن علم است؛ در حالی که اگر مشارکتی کردن با حضور حداکثری نخبگان در شورای گسترش وجود داشته باشد