بهره برداری از فناوری نوین کریسپر در راستای پاسخگویی به نیازهای کشور دکتر جواد محمدی در دومین سمپوزیوم بینالمللی و چهارمین سمپوزیوم ملی کریسپر جمهوری اسلامی ایران با بیان اینکه در نقشه جامع علمی کشور ارزش ها و اهدافی در نظر گرفته شده که این اهداف در پژوهشگاه به عنوان سرلوحه برنامهها قرار گرفته است، افزود: پاسخگویی به نیازهای کشور از افتخارات ما است، به گونهای که در حال حاضر ۳۰ درصد از اعضای هیات علمی ما در ارتباط با صنعت و جامعه هستند و امیدواریم این میزان افزایش یابد.
وی با تاکید بر اینکه ۱.۸ میلیارد دلار صرفه جویی ارزی سالانه در تولید محصولات بیوتکنولوژی داریم که قبلا تولید این محصولات در اختیار آمریکا و کشورهای اروپایی قرار داشت، اظهار کرد: ایران در حوزه بیوتکنولوژی در آسیا رتبه سوم را داشته و صادرات به ۱۷ کشور دنیا را دارد، ضمن آنکه کشور در منطقه در این حوزه رتبه اول و ۱۲ در دنیا را کسب کرده است.
دکتر محمدی ادامه داد: علاوه بر آن سهم زیست فناوری از صادرات محصولات دانش بنیان ۶۰ درصد است و در حال حاضر ۸ کارخانه بزرگ در بیوتکنولوژی و بیش از ۶۰۰ شرکت در این حوزه تاسیس شده است.
رئیس پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری، ایران را اولین کشور دارنده شتابدهنده در حوزه زیست فناوری دانست که هزار نفر در این شتابدهنده حضور دارند و خاطرنشان کرد: ایجاد زیر ساختهای لازم در این فناوری موجب شده که مهاجرت در این حوزه نرخ نزولی داشته باشند.
وی به معرفی پژوهشگاه زیست فناوری پرداخت و اضافه کرد: این پژوهشگاه پلی میان بيوتکنولوژی، صنعت و نيازهای جامعه است که خدمات خود را به محققان این حوزه و نهادها و صنایع مرتبط ارائه میدهد و این اقدام آغاز شده است.
وی با اشاره به تاکیدات مقام معظم رهبری در زمینه تولید و اشتغال دانشبنیان در پیام نوروزی ایشان، گفت: در این حوزه سالانه شاهد حجم انبوهی از واردات بودهایم و مطابق با آمارها، در سال ۹۹ بيش از 4 ميليارد دلار نهاده های کشاورزی ، علفکشها و آفت کشها و بذورات شده که بخش عمدهای از آن محصولات دست ورزی شده ژنتيک است.
دکتر محمدی ادامه داد: از سوی دیگر بر کسی پوشیده نیست که کشورهایی مانند ایران در آینده به دلیل دورههای طولانی مدت خشکسالی با تهدید امنیت غذایی مواجه خواهند شد و در سال جاری تاثیر بحرانهای سیاسی همچون بروز جنگ اوکراین و روسیه بر افزایش قیمت مواد غذایی و بی ثباتیهای اقتصادی در جهان نیز اهمیت موضوع توجه به بیوتکنولوژی را بیشتر روشن میکند.
رئیس پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری افزود: علاوه بر این مصرف بالای آفتکشها در کشاورزی افزون بر مشکلات زیست محیطی، موارد جدیدی از بیماریها و سرطان را در پی داشته است؛ از این رو توجه به مساله امنیت غذایی به مفهوم برنامهریزی به منظور دسترسی به غذای کافی در حال حاضر و آینده با توجه به نرخ افزایش جمعیت لازم و ضروری است.
دکتر محمدی از ارائه روش بهروزتر از کریسپر در دنیا خبر داد و گفت: این روش ویرایش ژن که با نام "رترون" است، در زمان کمتر و با دقت بیشتر به طور همزمان در چند بخش ویرایش ژنوم را انجام میدهد، از این رو این فناوری به عنوان راه حلی منطقی برای تولید سریعتر گونههای گیاهی و دامی مطرح است و این پژوهش پرچمدار این عرصه به شمار میرود و آمادگی خود را برای همکاری با سایر مراکز تحقیقاتی برای توسعه این روش اعلام میکنیم.
دکتر محمدی با اشاره به تأکیدات مقام معظم رهبری در زمینه توسعه کشاورزی در کشور، خاطر نشان کرد: بخش کشاورزی ما متاسفانه جزو وابستهترین بخشهای کشور به واردات است و تعداد شرکتهای دانشبنیان این حوزه اندک بوده و لازم است که تعداد این شرکتها افزایش یابد؛ چرا که منجر به امنیت غذایی خواهد شد.
به گفته وی، ایران در حوزه مهندسی ژنتیک از کشورهایی مانند آرژانتین و ترکیه بالاتر است، ولی کشوری مانند آرژانتین ۲۳.۶ میلیون هکتار سطح زیر کشت محصولات دست ورزی شده ژنتيک دارد و حتی میلیاردها دلار این محصولات را به ایران و سایر کشورها میفروشد، ولی مشاهده میشود که پس از سه دهه از عمر زیست فناوری در کشور ما، تولیدات ایران در حوزه محصولات دست ورزی شده ژنتيک صفر است.
دکتر محمدی اضافه کرد: محصولات دست ورزی شده ژنتيکي که در سایر کشورها تولید میشوند امکان نظارت و کنترل بر آنها نیست و واردات آنها میتواند آثار سویی داشته باشند، ولی اگر این محصولات در کشور تولید شود، کنترل و نظارت دقیقی بر روی آنها صورت خواهد گرفت و این امر میتواند مسیر جدیدی را برای امنیت غذایی کشور ایجاد کند.
رییس پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری با اشاره به برخی از دستاوردهای محققان کشور در حوزه کشاورزی و تولید ارقام مقاوم به تنشهای زیستی و غیر زیستی، یادآور شد: این محصولات دست ورزی شده ژنتيکي میتوانند ما را از وابستگی به خارج برهانند، در حالی که در کشور در خصوص این فناوری افراط و تفریط شده و کشاورزان و محققان تکلیف خود را نمیدانند و در این میان تنها واردکنندگان منتفع شدند. این سوءتفاهمها و اختلافات را می توان با دعوت از تمام طرف ها و دستگاه های ذیربط و با برگزاری جلسات مستمر علمی و نشست های نخبگانی در پژوهشگاه حل کرد.
دکتر محمدی، با تاکید بر اینکه کشورهای بزرگ صنعتی با توجه به خشکسالیها و افزایش جمعیت برنامهریزیهایی برای توسعه این روشها تدوین کردهاند، ادامه داد: این کشورها از روشهای سنتی تامین غذا فاصله میگیرند و از بیوتکنولوژی برای افزایش کمیت و کیفت محصولات کشاورزی بهره میبرند.
وی با اشاره به کاربردهای این فناوری در حوزههای پزشکی و درمان بیماریها، افزود: ایران از نظر زیر ساختهای تولید داروهای انسانی یکی از کشورهای پیشرو در غرب آسیا به شمار میرود، به گونهای که ایران جزو ۱۰ کشور اول دنیا و در جایگاه اول منطقه در حوزه تولید داروهای بیوتکنولوژی است و در حال حاضر در کشور ۲۸ نوع داروی بیوتکنولوژی تولید میشود.
رئیس پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری، تقویت حوزه بیوتکنولوژی را منجر به صرفهجویی ارزی و کاهش خروج نخبگان دانست و یادآور شد: امروزه در جهان فرآورههای بیولوژیک دارویی به دلیل جایگاهی که دارند، ارزش افزوده زیادی بر آن متصور است؛ به طوری که در سال ۲۰۱۳ ارزش بازار جهانی فرآوردههای بیولوژیک مانند واکسنها و فرآوردههای مشتق از پلاسما و فرآورههای نوترکیب بیش از ۲۲۰ میلیارد دلار بوده و این میزان در سال ۲۰۱۲ به ۳۶۰ میلیارد دلار رسیده است و پیشبینی میشود در سال ۲۰۳۰ ارزش آن بالغ بر ۷۲۰ میلیارد دلار شود.
وی تاکید کرد: دولتمردان و سیاستگذاران حوزه صنعت بیوتکنولوژی دارویی باید با تسهیل فرآیندهای اخذ مجوز و صادرات فرآوردههای بیولوژیکی، تامین مواد اولیه کارخانجات دارویی و ترغیب و حمایت از شرکتهای دانشبنیان در تولید محصول جدید دارویی کمک کنند تا ایران در چند سال آینده قدرت رقابت با شرکتهای بزرگ دارویی را داشته باشد و در بازارهای جهانی نیز حرفی برای گفتن داشته باشیم.
دکتر محمدی ادامه داد: باید با تسهیل برخی از موارد مانند زمانبر بودن فرآیند ثبت شرکت و بوروکراسیهای اداری، تامین منابع مالی در صندوقهای مالی و جلوگیری از واردات محصولات مشابه و قاچاق، حمایت همه جانبه از شرکتهای دانش بنیان صورت گیرد.
رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس: ایفای نقش دانشمندان در زنجیره تامین کشور ضروری است. دکترعلیرضا منادی سفیدان به عنوان دومین سخنران دومین سمپوزیوم بینالمللی و چهارمین سمپوزیوم ملی کریسپر (ویرایش ژن) جمهوری اسلامی ایران که در پژوهشگاه مل مهندسی ژنتیک و زیست فناوری برگزار شد، با بیان اینکه ایران در حوزه دانشی جایگاه خوبی را کسب کرده است، افزود: ما در حال حاضر کشور جهان سومی به شمار نمیرویم، نمونه آن وجود پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری و حضور دانشمندان بزرگ در کشور است.
وی با تاکید بر اینکه زنجیره تامین در دنیا به شکل یکپارچه شده است، اظهار کرد: بر این اساس دیگر رقابتها سطحی نیست، بلکه این زنجیرههای تامین هستند که در سطح جهانی با یکدیگر رقابت می کنند.
منادی با بیان اینکه بخشی از این زنجیره یکپارچه در راستای تامین امنیت غذایی و ایمنی غذایی فعال هستند، ادامه داد: در پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری این اقدام در حال انجام است.
رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی، امنیت غذایی را موضوع مهمی دانست و یادآور شد: زمانی گفته میشد کشاورزی به دلیل مواجهه کشور با خشکسالی به نفع کشور نیست و باید آن را تعطیل کرد و تمام نیاز کشور در این حوزه را وارد کرد، اما رهبر فرزانه انقلاب در سخنرانی خود اعلام کردند که کشاورزی باید در کشور رونق یابد، ولو آنکه با هزینه بالا همراه باشد.
وی به تجربه کشور در این زمینه در دوران کرونا اشاره کرد و یادآور شد: در آن دوران هشت کشتی گندم از روسیه خریداری و پول آن نیز پرداخت شد، ولی بعد از ارسال دو کشتی مابقی آن به ایران تحویل داده نشد و اعلام کردند کشورشان در شرایط کرونا است و نیاز به گندم دارند.
رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی ادامه داد: روسها زمانی واردکننده گندم بودند، ولی اکنون ۱۱۹ میلیون تن صادرات دارند؛ تحریمها برای کشورها آورده داشته هر چند که هزینههایی نیز دارد.
دکتر منادی، دانشمندان را بخشی از زنجیره تامین یکپارچه توصیف کرد و گفت: اگر دانشمندان نباشند، این زنجیره دچار مشکل میشود. پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری نیز بخشی از زنجیره تامین است.
وی با اشاره به نفوذ فناوری کریسپر در حوزههای کشاورزی و دارویی، خاطر نشان کرد: کشورهای همسایه نیز با استفاده از این روش در حوزه دست ورزی ژنتيکی فعالیت میکنند.
رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی با اشاره به این که قانون دانشبنیان در سال ۸۹ تصویب شد، گفت: پیش از این قانون، دولتیها حق تاسیس شرکت نداشتند، ولی پس از تصویب این قانون اساتید دانشگاه توانستد شرکت راهاندازی کنند که این امر حلقه گمشده بین دانشگاه و صنعت را ایجاد کرد.
وی تاکید کرد: به برکت وجود این قانون بیش از ۶ هزار شرکت دانشبنیان در کشور ایجاد شد که درآمد این شرکتها در سال ۱۴۰۰ حدود ۲۰۰ هزار میلیارد تومان بوده و پیش بینی میشود در سال جاری به ۴۰۰ هزار میلیارد تومان برسد.
دکتر منادی به قانون ۲۰ مادهای جهش تولید که به تازگی تصویب شده است، اشاره کرد و ادامه داد: از سوی معاونت علمیوفناوری ریاستجمهوری ۱۱۰ گره برای توسعه فعالیتهای دانشبنیانی اعلام شد و این قانون میتواند تمام مشکلات دانشبنیانها در حوزههای بانکی، بورسی، مالیات، بیمهای و گمرکی را حل کند.
رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی، اظهار کرد: در قانون جهش تولید بند "ق" که بر اساس آن هر کالایی با امضای وزیر صمت وارد میشد، حذف شده و بر این اساس امضای طلایی از وزارت صنعت، معدن و تجارت گرفته شده است. به گفته وی، علاوه بر آن در قانون جدید تاکید شده در صورتی که یک شرکت دانشبنیان محصولی را تولید کند، واردات آن ممنوع میشود و افرادی که این محصولات را وارد میکنند، باید تعرفه پرداخت کنند. این تعرفه به صندوقهای تسهیلاتی مانند صندوق شکوفایی و نوآوری واریز میشود. این نماینده مجلس با تاکید بر اینکه هیچ قانونی با نوآوری مطابقت ندارد و نوآوری خودش یک قانون به شمار میرود، گفت: وضعیت کشور در حال حاضر بدین صورت است که همه باید تلاش کنیم و تاکنون نیز پیشرفتهایی داشتهایم، به گونهای که به گفته یکی از نشریات غربی ایران در طی ۳۰ سال اخیر به اندازه ۳۰۰ سال پیشرفت داشته است. وی تاکید کرد: ایران در حوزه زیستفناوری از مالزی و تایوان جلوتر است، ضمن آنکه ایران یکی از غیربدهکارترین کشورهای دنیاست، گرچه بدون ارتباط با دنیا نمیتوان پیش رفت.
حجت الاسلام المسلمین رشاد: مطالعات محققان در حوزه زیستفناوری از واجبات است. در ادامه مراسم افتتاحیه این سمپوزیوم رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، مطالعات محققان در حوزه زیستفناوری را از واجبات دانست و عنوان کرد: شاید توقع نداشتید که بگوییم کار شما جزو واجبات و مستحبات است، ولی شما کار عبادی میکنید. وی ادامه داد: اگر طلبهها مطالعه حکم خدا میکنند، شما فعل خدا را مطالعه میکنید. دکتر رشاد خاطر نشان کرد: عالم جایگاه جریان فعل الهی است و پژوهشگاه زیست فناوری را نیز معبد بدانید و با وضو وارد آن شوید. رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی ادامه داد: از زمانی که وارد این پژوهشگاه میشوید تا زمانی که از آن خارج می شوید، در حال عبادت هستید. وی در ادامه با ارائه دیدگاه¬های تخصصی و با استناد به آیات قرآنی تحقیقات مهندسی ژنتیک و زیست فناوری را منطبق بر شریعت اسلامی و بدون اشکال دانست.
دکتر حمیدیه: در "کریسپر" صنعت پا به پای دانشگاه در حال سرمایهگذاری است. در ادامه دکتر امیرعلی حمیدیه رئیس ستاد توسعه فناوری سلول های بنیادی با بیان اینکه در زمینه دستورزیهای داخل سلولی هر روز مورد جدیدی ارائه میشود، گفت: ارائه این روش یا فناوری جدید و نوظهور به دانشمندان و محققان مجال نمیدهد و با کاربرد یک ابزار و سیستم باید به دنبال روشهای جدیدتر باشند. وی روش کریسپر را یکی از داغترین ترندها و روشهای دستورزی ژنتیکی نام برد و ادامه داد: یکی از سوالات مهم فعلی این است که آیا کریسپر آینده پزشکی بازساختی را رقم خواهد زد یا خیر. حمیدیه ادامه داد: موضوع کریسپر از سال ۲۰۱۳ در دنیا مطرح شد، اما داستان آن به سال ۱۹۷۸ برمیگردد. علیرغم آنکه این فناوری در آمریکای شمالی پیشرفت کرده، اما آسیا و اقیانوسیه نیز با سرعت نور در حال پیشرفت هستند. دبیر ستاد توسعه علوم و فناوریهای سلولهای بنیادی معاونت علمی خاطر نشان کرد: برخلاف حوزههای دیگر که ابتدا دانشگاه و سپس صنعت بر روی فناوریها سرمایهگذاری کردند، در "کریسپر" صنعت پا به پای دانشگاه در حال سرمایهگذاری است. وی اظهار کرد: نقشه پراکندگی شرکت هایی که در حوزه کریسپر بازیگران اصلی هستند، نشان میدهد که این شرکتها در اروپا و آمریکای شمالی مستقر هستند. به گفته وی، علاوه بر آن بسیاری از پتنتهایی که در حوزه کریسپر به ثبت رسیده است، با حمایت بخشهای صنعتی بوده است. دکتر حمیدیه به درآمد شرکتهای فعال در این حوزه اشاره کرد و گفت: درآمد این حوزه در سال ۲۰۲۰ یک میلیارد دلار بوده و پیشبینی میشود که این میزان در سال ۲۰۲۵ به ۵.۳ میلیارد دلار برسد. وی با تاکید بر اینکه در نهایت بیماران باید از تکنیکهای کریسپر استفاده کنند، گفت: اگر بهزودی وارد سرمایهگذاری در این حوزه نشویم، از جهان جا میمانیم. مطالعات در ژن درمانی، سلولدرمانی و مهندسی بافت با سرمایهگذاری بالا از سوی صنعت در جهان در حال انجام است، به گونهای که مطالعات کارآزمایی بالینی این روش به فازهای دو و سه رسیده است. این مطالعات در خصوص استفاده از سیستم کریسپر در درمان بیماریهای خونی غیر بدخیم صعبالعلاج، سرطانها، دیابت، بیماریهای عفونی، التهابی و نابینایی ژنتیکی منجر به کوری است. وی با بیان اینکه در حال حاضر ۴۱ مطالعه در حوزه کریسپر در جهان در حال انجام است که ۱۲ مورد آن وارد فاز ۲ کارآزمایی بالینی شده است، یادآور شد: از سیستم کریسپر همچنین در حوزه mRNA استفاده میشود و چین یکی از پیشتازان این حوزه به شمار میرود. یکی از کاربردهای کریسپر در سلولهای ایمنی تی سل است که روشی ارزان و سریع برای درمان بیماریها به شمار میرود. دبیر ستاد توسعه علوم و فناوریهای سلولهای بنیادی معاونت علمی اضافه کرد: همچنین از روش کریسپر برای درمان بیماری "لبر" که در ۴۰ تا ۵۰ سالگی باعث نابینایی فرد مبتلا میشود نیز استفاده میشود. همچنین از این روش ژنتیکی برای درمان ایدز نیز استفاده شده است. وی ادامه داد: مطالعهای در این خصوص در آمریکا در حال انجام است که به مرحله بالینی رسیده است. دکتر حمیدیه با اشاره به این که از کریسپر و هوش مصنوعی در تولید سلولهای بنیادی پرتوان القایی یا iPS نیز استفاده میشود، اظهار کرد: iPScs هزینهها را کم میکند و مدت درمان را کاهش میدهد، علاوه بر اینها روش کریسپر وارد حوزه تشخیصی و آزمایشگاهی نیز شده است و حتی در پیوند اعضا نیز به کار میرود. وی تاکید کرد: پیشبینی میشود سیستم کریسپر نقشی حیاتی در تولید آنتیبیوتیکهای نسل آینده نیز داشته باشد. وی درمان مالاریا را از دیگر کاربردهای این فناوری دانست و یادآور شد: در آمریکا مطالعات کریسپر از سال ۲۰۱۶ به فاز انسانی رسیده است و همچنین دامنه روش دستورزیهای ژنتیکی به محصولات غذایی، کشاورزی و دامی نیز رسیده است. دکتر حمیدیه اضافه کرد: بر این اساس برخی بر این باورند که جنگ آینده هستهای نیست، بلکه جنگ "کریسپر" است. بنابراین داشتن دانش در این حوزه از اهمیت بالایی برخوردار است و اگر دیر به سراغ این فناوری برویم، عقب خواهیم ماند. دانلود فیلم
واردشدن کارآزماییهای بالینی کریسپر در درمان ۶ بیماری صعبالعلاج در فاز ۲ و ۳ در دنیا.
"تراریخته"ها ما را از وابستگی به خارج میرهانند/در سایه اختلافات تنها واردکنندگان منتفع شدند.
حذف امضای طلایی وزیر صمت برای واردات/معرفی ۱۱۰ گره برای توسعه دانشبنیانی
مطالعه در حوزه زیستفناوری از واجبات است.
سمپوزیوم کریسپر؛ از ضرورت سرمایهگذاری تا درمان بیماریهای صعبالعلاج
صنعت زیست فناوری ۱.۸ میلیارد دلار صرفه جویی ارزی را رقم زد.
رییس کمیسیون آموزش مجلس: هیچ قانونی با نوآوری مطابقت ندارد.
لزوم سرمایه گذاری سریع در حوزه ویرایش ژنی
رئیس پژوهشگاه فرهنگ: محققان کار عبادی میکنند.
عمران و آبادسازی امر الهی است و نیاز به مهندسی ژنتیک دارد.
پژوهشگاه ملی ژنتیک و دانشگاه علوم پزشکی ایران برای درمان ناباروری،سرطانو ژندرمانی تفاهم نامه همکاری منعقد کردند.
توسعه همکاریهای پژوهشگاه ژنتیک و دانشگاه علوم پزشکی ایران در حوزه درمان سرطان
پژوهشگاه ملی ژنتیک و دانشگاه علوم پزشکی ایران برای درمان ناباروری، سرطانو ژندرمانی همکاری میکنند.
همکاری پژوهشگاه ملی ژنتیک و دانشگاه علوم پزشکی برای درمان ناباروری و سرطان
همکاری پژوهشگاه ملی ژنتیک و دانشگاه ایران برای درمان ناباروری، سرطان و ژندرمانی
پژوهشگاه ملی ژنتیک و دانشگاه علوم پزشکی ایران برای درمان ناباروری،سرطانو ژندرمانی همکاری میکنند.